Previous Article Next Article Homilie 9 augustus 2019 H. Edith Stein : Zuster Benedicta van het Kruis
Posted in Homilie

Homilie 9 augustus 2019 H. Edith Stein : Zuster Benedicta van het Kruis

Homilie 9 augustus 2019 H. Edith Stein : Zuster Benedicta van het Kruis Posted on 9 augustus 2019

(Een homilie geschreven door Frans Wiertz, bisschop van Roermond ter gelegenheid van de 10de verjaardag van de heiligverklaring van Edith Stein op 12 oktober 2008 te Echt.)

Broeders en zusters,

Er is al heel veel geschreven en gepubliceerd over Edith Stein. Maar waarschijnlijk zijn er weinig mensen die weten dat zij een bijnaam had. Ik bedoel niet haar kloosternaam, maar een echte bijnaam. Misschien heeft zij het ook niet geweten, maar ze werd, in het Duits, “die Matutina” genoemd.

In de jaren voordat Edith Stein intrad in de Karmel van Keulen, ging ze regelmatig op retraite bij de Benedictijner monniken in Beuron, een klein dorp in het dal van de Donau in het Schwarzwald. De abt van die abdij was een geestelijk vader voor de pas katholiek geworden Edith Stein.

En de monniken daar baden elke ochtend om vier uur de Metten. En als Edith Stein een paar dagen in Beuron was, dan zat zij ook elke morgen om vier uur in de abdijkerk. De meeste monniken hadden er geen idee van wie die vrouw was, die daar zo vroeg al zat, maar ze voelden wel aan dat het niet zomaar iemand was. Daarom hadden ze haar een bijnaam gegeven. Ze noemden haar: die Matutina. Letterlijk vertaald zou je kunnen zeggen: de vrouw die altijd vroeg op is, het ochtendmens. In figuurlijke zin: de waakzame.

Maar ook op een andere wijze zou je kunnen zeggen dat Edith Stein vroeg wakker was. Jaren voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog had ze al door dat haar Joodse volk het onder het Naziregime zwaar te verduren zou krijgen. Ze heeft daar in haar filosofische werken ook dikwijls over geschreven. Thema’s als “het lijden” en “het kruis’ komen dikwijls aan bod in haar werken. Het is ook niet voor niets dat zij als kloosternaam koos: “Theresia Benedicta van het kruis”.

Ze heeft daarover gezegd: “Onder het kruis verstond ik het lot van het volk van God, dat zich toen reeds begon aan te kondigen”. Het is duidelijk dat de hele lijdensmystiek voor haar een dubbele betekenis heeft. Enerzijds spreekt zij over het lijden van Jezus, en anderzijds over het lijden van het Joodse volk, dat uiteindelijk ook zijzelf, zal ondergaan.

De Karmelspiritualiteit is een woestijnspiritualiteit. En als er iemand in de woestijn is geweest, is het wel Edith Stein. Eerst een figuurlijke woestijn, waarin ze op zoek ging naar God en Hem uiteindelijk vond in Christus. En daarna kwam ze terecht in de woestijn van het Nationaalsocialisme, dat haar en zes miljoen andere mensen meedogenloos afvoerde naar de vernietigingskampen. Maar God laat haar niet in de steek. De Heer voor wie zij gekozen heeft, zal haar nooit meer loslaten. Edith Stein is trouw gebleven, trouw aan haar geloof én trouw aan haar volk. Dat is het wat haar tot een heilige vrouw gemaakt heeft en waardoor wij met zekerheid kunnen zeggen dat zij God heeft leren kennen.

De boodschap die we daar uit mogen leren, is dat lijden niet zinloos is. Maar dat mensen in het lijden God kunnen ontmoeten. Edith Stein schrijft dat zelf ook. In 1931 schreef ze in Beuron al over de zin van het lijden. Niet om het lijden als zodanig, maar om de verlossing uit dat lijden door Christus. In een tekst met als titel “Het kerstmysterie” schrijft ze over de weg van de kribbe naar het kruis, die elke christen moet gaan. “Wie Christus navolgt, moet het hele Christusleven doorleven en moet eenmaal de kruisweg gaan van Gethsemane naar Golgotha” schrijft ze.

En dat vraagt waakzaamheid. Want op het moment dat je het niet verwacht, staat de Heer aan je deur om je mee te nemen voor een tocht waar je zelf niet voor gekozen hebt, maar waar Hij een plan mee heeft. “Wat niet in mijn plan lag, dat heeft in Gods plan gelegen”, schrijft ze.

En ook al was ze gevlucht van Keulen naar Echt, ze wist dat ze Gods plan niet kon ontlopen en dat er een dag en een uur zou komen, waarop zij haar kruis zou moeten opnemen. Al in 1933 werd haar in een visioen duidelijk dat haar nog heel wat lijden te wachten stond. Ze kon niet voorzien wat dat zou kunnen zijn, maar ze voelde intuïtief aan dat ze een kruisweg zou moeten gaan. “Van Gethsemane naar Golgotha” had ze zelf geschreven.

Edith Stein was “die matutina” – de waakzame; letterlijk en figuurlijk voor dag en dauw op, waakzaam en alert op de dingen die zouden komen. Maar ze was zich evenzeer bewust van het feit dat Christus navolgen betekent dat je niet moet blijven hangen in de romantiek van de kribbe, maar de weg tot het einde moet gaan en het kruis dragen dat God onderweg op je schouders legt. Maar ook in het geloof en de zekerheid dat de Heer zegt: “Je moet niet bang zijn. Ik zal er zijn, altijd.“ Amen. 

Download of print deze homilie als pdf

 

Verder lezen over Edith Stein:

9 augustus 1942 Heilige Teresia Benedicta van het Kruis : Edith Stein

Overzicht van alle homilieën.